Andrei Vreeling en Rico Kreijne bij het Arnhemse raadsdebat. Foto: Omroep Gelderland

Andrei Vreeling en Rico Kreijne bij het Arnhemse raadsdebat. Foto: Omroep Gelderland

ARNHEM - "Papa, je moet me helpen. Je moet me leren met andere kinderen te praten. Hoe ik net kan doen alsof ik normaal ben", hoorde Rico Kreijne zijn hoogbegaafde zoon smeken. Het is slechts een greep uit de vele hartverscheurende verhalen die hoogbegaafden en hun ouders met de gemeenteraad deelden over hun onderwijsproblematiek. Daar gingen experts en ervaringsdeskundigen in gesprek met de politiek naar aanleiding van de berichtgeving van Omroep Gelderland.

Hoogbegaafde kinderen hebben het gevoel er niet te mogen zijn, ervaart vader Rico. "Er is namelijk geen plek voor hen in het reguliere onderwijs. Ze komen opgebrand en uitgeput thuis omdat ze zich continu aan moeten passen aan de wereld om hen heen. Door elke dag maar weer niet jezelf te kunnen zijn omdat je niet past in een systeem en het gevoel van anders, alleen en eenzaam zijn: omringd door een school vol kinderen."

'Gemaakt tot beschadigde volwassenen'

Deze kinderen, waarvan hij er zelf drie heeft, staan uit, ziet Rico. "De motivatie om iets van hun schooldag te maken, is laag." De schuld daarvoor legt Rico niet bij de scholen of docenten maar bij 'het systeem' en de misvattingen die er zijn over hoogbegaafden in het onderwijs.

PassendWijs, verantwoordelijk voor een passend onderwijsaanbod, vliegt volgens hem 'van school naar school om vingers in de dijk te proppen'. "Maar op deze manier blijft voor deze kinderen een giftig systeem in stand. Prachtige unieke mensen worden door de maatschappij gemaakt tot beschadigde volwassenen."

We zullen deze kinderen nog hard nodig gaan hebben, is Rico overtuigd. "Dit zijn de vrijdenkers en pioniers van de toekomst. Tenminste, als wij ze niet kapot maken."

'Zou liefst niet mijzelf zijn'

"Ik zou het liefste, niet mijzelf zijn", begint Andrei Vreeling zijn openhartige verhaal. "Niet hoogbegaafd." In het onderwijs leidde dat tot 'een totale sociale afgang', ervaarde hij. "Klasgenoten die je uitlachen. Docenten die je maar een rare vlegel vinden en het gereedschap niet hebben om met je om te gaan, omdat ze het simpelweg niet begrijpen."

Dat begon voor Andrei al in de eerste klassen van de basisschool. "Terwijl kinderen in mijn klas moeite hadden met puzzels, gaf ik uitleg over het kabinet paars één." Hij werd gezien als 'de rare jongen, de betweter, de nerd, de debiel of die sukkel’. "Gelukkig was het thuis wel veilig."

Het behalen van zijn havo-diploma was zijn 'laatste intellectuele prestatie in de maatstaven van het onderwijs voor normale mensen'. "Daarna volgde zes studies, die ik geen van allen heb afgerond. Ik heb alle studieboeken nog, en heb zoveel mogelijk kennis van de studies meegenomen. Toch ben ik een faalhaas, want ‘je moet dat toch makkelijk kunnen als je zo slim bent?’."

Het gevoel van het niet hebben van vrienden, niet begrepen worden, niet succesvol zijn op school of om moeten gaan met mensen die -met alle respect- langzaam zijn, zorgt ervoor dat Andrei nog altijd liever iemand anders was geweest. "Hoogbegaafdheid is leuk als er eindelijk toegegeven wordt dat de problemen voor hoogbegaafden net zo’n plek moeten krijgen in de gemeentebegroting en het beleid als het probleem van laaggeletterdheid of de uitdagingen van mensen met een lichte verstandelijke beperking", geeft Andrei de aandachtig luisterende raadsleden mee.

'Afwijzing sterk gevoeld'

Emmy Daanen spreekt als moeder van een hoogbegaafd kind, maar is ook psychiater met hoogbegaafdheidsexpertise. Bij haar dochter werd op haar zevende hoogbegaafdheid geconstateerd, maar de school wist zich met haar 'geen raad', zag Emmy. "Het werd een gefrustreerd, in verwarring gebracht, gekweld en eenzaam meisje dat uitgeschakeld naar school ging." Inmiddels gaat zij al meer dan een jaar helemaal niet meer naar school. "Alternatieven ketsen af op starre selectiecriteria, tekort schietende middelen of mankracht en een grote reserve om 'zorgleerlingen' aan te nemen."

Haar dochter voelt zich afgewezen en niet daadwerkelijk doorzien, begrepen en geaccepteerd, ziet Emmy. "Ook ik als moeder heb die afwijzing door school en 'het systeem', hoe onbedoeld misschien ook, zeer sterk gevoeld. Mijn dochter is ernstig beschadigd in en door het reguliere onderwijs."

Ilain Kortram, moeder met Surinaamse roots, zag dat de problemen van haar hoogbegaafde zoon bij hemzelf werden neergelegd. "Hij zou te druk en temperamentvol zijn en wellicht ADHD hebben. De strijd werd groter en zwaarder. Mijn zoon ging met tegenzin naar school en werd steeds verdrietiger en ongelukkiger." En ook met haar andere kinderen ervaarde zij dat er 'nauwelijks iets geregeld is voor de doelgroep'. Dus ging zij zelf op zoek naar de juiste expertise. "Maar ik kan me voorstellen dat niet iedere ouder dat lukt, vanwege onwetendheid of simpelweg omdat ze moegestreden zijn."

'Dacht aan mijn culturele achtergrond'

Zelf kwam Ilain pas onlangs achter haar eigen hoogbegaafdheid. "Terwijl ik lange tijd dacht dat mijn tweede culturele achtergrond de reden was dat ik mij anders voelde en anders dacht en functioneerde."

Aranka Broekhuijsen, de moeder van Duane, over wie Omroep Gelderland al verschillende malen berichtte, vertelt dat haar zoon hoopt dat er vandaag goed wordt geluisterd naar wat er allemaal wordt gezegd. "Dat jullie horen hoe belangrijk het is dat geen kind zich buitengesloten voelt. Hij vraagt zich af waarom er voor hem en heel veel andere kinderen, geen passende school is."

Aranka ziet wel dat het gecompliceerd is om als 'gemiddeld denkend mens' aan te sluiten bij een hoogbegaafd en hoog sensitief kind. "Dat bij alles vragen stelt, kritisch is op de geldende norm en zich afvraagt waarom we doen wat we doen. Een kind dat prikkels vaak anders en intenser beleeft en doorleeft dan andere kinderen."

Max Vree vond bij Welzien in Elst een opvangplek buiten het reguliere onderwijs. Als die er niet was geweest, waar waren hij en zijn vrienden nu dan? "Ik vroeg het ze vandaag nog. De antwoorden waren: onder de grond, onder de grond en dood."

Morgen meer over hoe het onderwijs en de politiek reageerden.

Zie ook:

Deel dit artikel